Soorten vragen in het Duits: ja/nee-vragen, W-vragen en keuzevragen

Duitse vragen hebben drie basispatronen. Wil je weten of iets klopt, begin dan met de persoonsvorm: Arbeitest du heute? — “Werk je vandaag?” Vraag je naar specifieke informatie, zet dan een vraagwoord vooraan: Wann arbeitest du? — “Wanneer werk je?” Bied je een keuze aan, verbind de mogelijkheden dan met oder: Arbeitest du heute oder morgen? — “Werk je vandaag of morgen?”

Ja/nee-vragen: de persoonsvorm vooraan

Een ja/nee-vraag vraagt of een uitspraak klopt. In het standaardpatroon staat de persoonsvorm vooraan, gevolgd door het onderwerp. De persoonsvorm is de werkwoordsvorm die bij het onderwerp past: du arbeitest wordt arbeitest du?

Persoonsvorm + onderwerp + overige informatie?

Wohnst du in Bremen? — Woon je in Bremen?
Ist der Laden geöffnet? — Is de winkel open?
Haben Sie einen Termin? — Heeft u een afspraak?

De volgorde lijkt op het Nederlands: Du wohnst hier. → Wohnst du hier? Let wel op de uitgang. In het Nederlands verandert “jij woont” in “woon jij?”. In het Duits blijft de uitgang -st staan: du wohnst → wohnst du?

Je kunt kort antwoorden met ja of nein, of een volledige zin gebruiken: Ja, ich wohne hier. — “Ja, ik woon hier.” De beleefdheidsvorm Sie behoudt zijn hoofdletter na het werkwoord.

Vragen met twee werkwoordelijke delen

Bij een modaal werkwoord staat de vervoegde vorm vooraan en sluit de infinitief de werkwoordelijke tang. In het Perfekt staat het hulpwerkwoord vooraan en het voltooid deelwoord aan het einde van de tang. Bij een scheidbaar werkwoord sluit het losse voorvoegsel de tang.

Alleen de persoonsvorm verhuist naar het begin. Vergelijk Du kannst morgen kommen. met Kannst du morgen kommen? De infinitief kommen blijft achteraan.

W-vragen: specifieke informatie vragen

Met een W-vraag vraag je naar een persoon, plaats, tijdstip, reden of ander ontbrekend gegeven. Het vraagwoord of de hele vraagwoordgroep staat vooraan; de persoonsvorm volgt op de tweede plaats.

Vraagwoord of vraagwoordgroep + persoonsvorm + onderwerp + overige informatie?

Het Nederlandse “hoeveel” krijgt in het Duits twee vormen. Gebruik wie viele vóór een telbaar zelfstandig naamwoord in het meervoud: wie viele Tickets. Bij een niet-telbare hoeveelheid gebruik je wie viel: wie viel Wasser — “hoeveel water”.

Een vraagwoordgroep kan uit meerdere woorden bestaan: Um wie viel Uhr beginnt der Film? — “Hoe laat begint de film?” De hele groep um wie viel Uhr bezet de eerste plaats. De persoonsvorm is dus het tweede zinsdeel, niet noodzakelijk het tweede woord.

Ook W-vragen kunnen een werkwoordelijke tang hebben: Wann musst du gehen? — “Wanneer moet je weg?”; Wo hast du geparkt? — “Waar heb je geparkeerd?”

Wer, wen en wem: de rol bepaalt de vorm

Het Nederlandse “wie” heeft in het Duits verschillende vormen. Gebruik wer voor het onderwerp, wen voor een voorwerp in de accusatief en wem voor een voorwerp in de datief.

Als wer zelf het onderwerp is, voeg je geen tweede onderwerp toe: Wer kommt morgen? — “Wie komt er morgen?” In dit basispatroon staat het werkwoord in de derde persoon enkelvoud, ook als het antwoord meerdere personen kan noemen. Het Nederlandse er hoef je hier niet over te nemen.

Een nodig voorzetsel blijft bij het vraagwoord: Mit wem sprichst du? — “Met wie praat je?” Na mit staat de datief, dus gebruik je wem. Kies de Duitse naamval op basis van het Duitse werkwoord of voorzetsel, niet alleen op basis van de Nederlandse vertaling.

Keuzevragen: alternatieven verbinden met oder

Een keuzevraag vraagt de ander om een mogelijkheid te kiezen. De vraag begint vaak zoals een ja/nee-vraag, maar het verwachte antwoord noemt een van de opties.

Möchtest du Wasser oder Saft? — Wil je water of sap?
Saft, bitte. — Sap, graag.

Je kunt twee volledige alternatieven verbinden: Fährst du mit dem Bus oder gehst du zu Fuß? — “Ga je met de bus of ga je lopen?” Gemeenschappelijke woorden hoef je niet te herhalen: Treffen wir uns am Dienstag oder am Donnerstag? — “Spreken we dinsdag of donderdag af?”

Bij een gewone gesproken keuzevraag stijgt de stem bij de eerste optie en daalt hij bij de laatste. Toch maakt oder een vraag niet automatisch tot een keuzevraag. Hast du einen Pass oder einen Personalausweis? kan ook vragen of je ten minste een van beide documenten hebt. In die betekenis is ja een passend antwoord.

Veelgemaakte fouten: kort overzicht

Bepaal eerst welk antwoord je nodig hebt: een bevestiging, specifieke informatie of een keuze. Controleer daarna het begin van de vraag, het tweede werkwoordelijke deel en de naamval van het vraagwoord.